Devrinin Çok İlerisinde Bir Teknoloji Olan ve Dünyanın Birinci Ölçüm Aygıtı Olarak Kabul Edilen “Usturlap” Ne İçin Kullanılıyordu?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Zamanının bilimsel çalışmalarında kullanılan bu değerli cihaz, bilim tarihinin en çarpıcı örneklerinden birisiydi.

Ölçümle hudutlu kalan bir özelliği de yoktu: Matematik sorunu bile çözüyordu!

Usturlap, gökbilim alanında değerli bir ölçüm aracıydı.

Özellikle gök cisimlerinin pozisyonunu belirlemek için kullanılıyordu. Astronomik müşahedelerden elde edilen bilgilerle gezegenlerin, yıldızların, Güneş’in ve Ay’ın pozisyonlarını belirliyordu. Usturlap, ayrıyeten vaktinde İslam dünyasında namaz saatlerinin hesaplanmasında da büyük rol oynuyordu.

Birçok bilim insanı tarafından kullanılan usturlapın, birinci olarak milattan evvel 240 yılında, Apollonios ve milattan evvel 150 yılında Hipparkos tarafından keşfedildiği kabul ediliyor. Lakin İslam dünyasında bu aletin daha da gelişmesi ve kullanımı konusunda kıymetli katkılar sağlandı.

9. yüzyılda, Ali bin İsa’nın yapıtları usturlap konusunda değerli kaynaklar sundu.

Ayrıca birçok bilim insanı, bu alanda çalışmalar gerçekleştirdi. 12. yüzyılda Şerafeddin el Tusi tarafından baston formunda geliştirilse de Avrupa’da, 14. yüzyılda Jean Fusoris, birinci çağdaş usturlap aygıtını üretmişti.

17. yüzyıla kadar yaygın olarak kullanılan usturlap, 18. yüzyıldan itibaren ehemmiyetini kaybetmeye başladı. Devrinin olağanüstüsü olan bu icat, nasıl kullanılıyordu?

Cihazın üzerinde aylar, kutup yıldızı ve ekip yıldızlarının bilgileri yer alıyor.

Kişi, gökyüzündeki bir yıldızı usturlaba tutarak, o yıldızın pozisyonunu belirleyebiliyordu. Pusulaya da benzetebiliriz. Gökyüzündeki cisimlerin yükseklik açılarını ölçer ve bu ölçümlerle lokal saat hesaplamaları yapılabilirdi.

Bunun yanında astronomi ve astroloji alanlarında da büyük bir ehemmiyete sahip olan bu ölçüm aleti, bilim insanlarının gökyüzündeki cisimlerin pozisyonlarını izleyerek çeşitli çıkarımlarda bulunarak hesaplama yapmalarına yardımcı oldu. Yerine daha çağdaş bir teknoloji gelene kadar usturlap, bilim dünyasının gözdesi olmaya devam etti.