Ezberleri Bozuyoruz: Tarihten Fiziğe Kadar Okulda Yanlış Öğrendiğimiz 8 Bilimsel Gerçek

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Çoğumuz bu bilgileri yanlış öğrendi ve yıllarca da o biçimde akıllarda kaldı. Birtakım bilgileri ise bilim, vakitle çürüttü ama bizde eskileri kaldı.

Şimdi ezberleri bozma zamanı!

Beynimizin yalnızca %10’unu kullanıyoruz.

En tanınan iddia ile başlayalım. O da natürel ki beynimizle alakalı. Bu bilgi o kadar tanınan oldu ki sinemalarda ve dizilerde bile denk gelebilirsiniz. Lakin işin aslı o denli değil.

Nörologlar, beyindeki neredeyse her bölgenin bir fonksiyonu olduğunu ve beynimizin büyük bir kısmının daima etkin olduğunu kanıtladılar.

Beyin gücümüzü büsbütün kullanmadığımız üzere bir algı olsa da gerçek şu ki beynimizin her kısmı muhakkak vakitlerde farklı işlevler için faal.

Yani beynimizi sandığımızdan çok daha fazla kullanıyoruz!

Uzayda “sıfır yer çekimi” vardır.

Astronotların uzayda süzülüyor olmasından tahminen de bu algı güçlenmiş olabilir. Gerçek şu ki uzayda da yer çekimi var, sadece biraz daha zayıf.

Süzülen astronotlar aslında yer çekimsiz ortamda değil, mikro-yer çekimi altında hareket ediyorlar. Dünya’nın yer çekimi kuvvetinin çok zayıfladığı manasına gelmekle birlikte büsbütün yok olması demek değil.

Astronotlar da bu yüzden Dünya etrafında yörüngede dönerken süzülüyormuş üzere görünürler. Bu yüzden de “Uzayda yer çekimi yok.” demek yanlışsız bir söz değil.

Maddenin üç hâli: katı, sıvı, gaz (Ama daha fazlası var!)

Okulda öğrendiğimiz bir öteki temel bilgi de hususun üç farklı hâli olduğuydu: katı, sıvı ve gaz. Bu hâliyle yanlışsız olsa da bu bilgi epey eksik. Bilim insanları, hususun yalnızca bu üç hâlini değil, çok daha fazlasını keşfettiler.

“Plazma” hâli de unsurun dördüncü hâli olarak kabul ediliyor. Gaz hâlindeki hususlara yüksek güç verildiğinde ortaya çıkıyor ve iyonize olmuş atomlardan oluşuyor.

Bose-Einstein yoğunlaşması ise maddeyi neredeyse mutlak sıfır sıcaklığına kadar soğuttuğumuzda ortaya çıkıyor ve atomlar neredeyse büsbütün hareketsiz hâle gelerek tuhaf kuantum özellikler gösteriyorlar.

İnsanların farklı lisanlarda farklı tat tomurcukları vardır.

Dil deyince aklınıza çabucak bir görsel geliyor değil mi, tat tomurcuklarının konumlandırıldığı hani o lisanın bölgeleri? Buna nazaran de dilimizin makul kısımlarının sadece tatlı yahut ekşi üzere farklı tatları algıladığına inandık.

Gerçek şu ki tat tomurcukları dilin her bölgesinde bulunuyor ve bu tomurcuklar, tatlıdan tuzluya kadar tüm tatları algılayabiliyor.

Yarasalar kördür.

Karanlıkta uçmaları tahminen de bu yanılgıya yol açtı fakat bir başka gerçek de yarasaların kör değil, hatta birçok çeşidi hayli güzel görebiliyor.

Yarasaların görme yeteneği yanında çok gelişmiş bir öteki özellikleri de ekolokasyon kullanmaları. Yarasalar, çıkardıkları seslerin yankılarını dinleyerek taraflarını buluyor ve avlarını tespit ediyor.

Aslında yarasalar bırakın kör olmayı bunun da ötesinde inanılmaz bir radar yeteneğine sahip.

Ses uzayda yayılmaz.

Sesin yayılması için ne öğrendik? Ses bir dalgadır ve yayılmak için hava, su üzere ortam gerekiyor. Bu nedenle de “Uzayda ses yayılmaz.” bilgisi yanlışsız kabul edildi. Lakin bu bilgi, tam manasıyla hakikat değil zira ses uzayda büsbütün yok olmuyor.

Uzayda çok düşük yoğunluklu da olsa birtakım gaz molekülleri ve plazma parçacıkları bulunuyor. Bu ortam da aslında ses dalgalarının çok düşük frekanslarda ve uzun uzaklıklarda yayılmasını mümkün kılıyor.

Ses uzayda yayılabilir lakin Dünya’daki üzere duyulabilecek yoğunlukta değil ve özel şartlarda mümkün oluyor.

Balıkların hafızası yalnızca 3 saniyedir.

“Bu da mı yanlış?” Üzgünüz lakin bu da yanlış. Daima bilhassa akvaryum balıklarının hafızasının 3 saniye olduğunu düşündük. Lakin bilimsel araştırmalar, balıkların aslında oldukça yeterli bir hafızaya sahip olduğunu gösteriyor.

Balıklar, yiyecek kaynaklarını haftalarca tahminen aylarca hatırlayabiliyor ve belirli bir mühlet boyunca görevleri öğrenebiliyor. Bu da balıkların hafızalarının birkaç saniye ile sonlu olmadığını, aslında gelişmiş bir öğrenme ve hatırlama kapasitesine sahip olduklarını gösteriyor.

Detaylı bilgi için bu içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

Piramitleri köleler inşa etti.

Bir de tarihten bir bilgi verelim. Mısır piramitlerinin köleler tarafından yapıldığı öğretilse de arkeolojik bulgular, bu savın yanlışsız olmadığını gösteriyor.

1990’larda yapılan hafriyatlarda, piramitlerin inşasında çalışan emekçilerin mezarları keşfedildi ve bu işçilerin düzgün beslendiği, hatta tıpkı günümüzdeki üzere maaş aldıkları ortaya çıktı.

Ayrıca bu çalışanlar büyük bir onurla çalışıyorlardı ve yaptıkları işten gurur duyuyorlardı. Yani piramitler köleler tarafından değil, yetenekli ve saygın çalışanlar tarafından inşa edildi.

Bilim gelişiyor, biz de öyle!

Bilimsel bilgilerin zamanla gelişeceğini ve yeni buluşların eski doğruları çürütebileceğini unutmayalım. Bu yüzden de her vakit öğrendiklerimizi sorgulamak ve yeni bilgileri takip etmek gerekiyor.

Yanlış bilinen öbür bilgiler: