Bilgisayar Neden Vakitle Yavaş Açılır?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bilgisayarınızı birinci aldığınız günü hatırlayın. Güç tuşuna bastığınız anda sistem birkaç saniye içinde hazır olur, masaüstü anında gelir ve hiçbir takılma yaşamazsınız. Ortadan aylar ya da yıllar geçtiğinde ise tıpkı aygıtın açılış mühleti gözle görülür biçimde uzar. Windows logosu olağandan daha uzun müddet ekranda kalır, masaüstü geldiği hâlde sistem bir müddet ağır çalışır ya da fan sesi artar. Üstelik bu durum sadece eski bilgisayarlarda değil, güçlü donanıma sahip sistemlerde de yaşanabilir.

İçerikten Görseller

×

+ −

‹ ›

Peki bilgisayar neden vakitle yavaş açılır? Bu sorunun tek bir yanıtı yok. Açılış süreci sandığımızdan daha karmaşıktır ve vakit içinde sisteme eklenen her yazılım, her güncelleme ve her art plan servisi bu süreci biraz daha ağırlaştırır. Mevzuyu daha net görmek için açılış sürecinin nasıl işlediğine ve hangi noktaların darboğaz oluşturduğuna bakalım.

İçerikten Görseller

×

+ −

‹ ›

Bilgisayar açıldığında evvel BIOS ya da UEFI donanımı denetim eder. Akabinde işletim sistemi devreye girer, şoförler yüklenir, sistem servisleri başlatılır ve başlangıç programları çalıştırılır. Bu zincirin rastgele bir halkasında oluşan gecikme toplam açılış mühletini direkt tesirler. Vakit içinde bu halkaların sayısı artar ve sistem birinci günkü kadar sade kalmaz.

Başlangıçta çalışan programların artması

En yaygın neden başlangıç programlarının denetimsiz biçimde artmasıdır. Yeni kurulan bir sistemde başlangıç listesi çoklukla kısadır. Fakat kullanıcı vakitle bulut depolama uygulamaları, oyun platformları, iletileşme yazılımları, yazıcı şoförleri ve farklı yardımcı araçlar yükler. Bu yazılımların büyük kısmı Windows ile birlikte otomatik başlatılacak biçimde ayarlanır. Her biri tek başına küçük bir yük üzere görünür. Lakin hepsi tıpkı anda devreye girdiğinde işlemci, RAM ve disk üzerinde önemli bir baskı oluşur. Bilhassa mekanik sabit disk kullanan sistemlerde bu durum daha bariz hissedilir. Disk birebir anda çok sayıda belge okumaya çalışırken gecikme yaşanır. Burada değerli bir ayrıntı var. Masaüstü göründüğünde sistem büsbütün hazır değildir. Art planda servisler yüklenmeye devam eder. Vazife çubuğundaki simgelerin tek tek belirmesi ya da bilgisayarın birinci birkaç dakika ağır reaksiyon vermesi çoklukla başlangıç programlarının yoğunluğundan kaynaklanır. Bu noktada şunları denetim etmek gerekir:

• Görev Yöneticisi üzerinden başlangıç programlarını incelemek
• Gerçekten gerekli olmayan uygulamaları devre dışı bırakmak
• Aynı işi yapan birden fazla art plan uygulaması varsa fazlalıkları kaldırmak

Bu kolay düzenleme bile açılış müddetinde gözle görülür fark yaratabilir.

Depolama alanının dolması ve disk performansı

Bilgisayar neden vakitle yavaş açılır sorusunu incelerken depolama faktörünü atlamak mümkün değil. Sistem diski doldukça performans düşmeye başlar. Bilhassa SSD’ler belli bir doluluk oranını geçtiğinde yazma ve okuma suratında gerileme yaşanabilir. Windows açılış sırasında süreksiz belgeler oluşturur, sistem kayıtlarını işler ve şoförleri yükler. Kâfi boş alan olmadığında bu süreçler daha uzun sürer. Mekanik sabit disklerde ise ek bir sorun daha vardır. Vakit içinde belgeler disk üzerinde dağınık biçimde yerleşir. Bu durum okuma başının daha fazla hareket etmesine neden olur. Açılış sırasında sistem evrakları farklı dallardan çağrıldığı için bekleme müddeti uzar. Günümüzde oyunların ve büyük yazılımların kapladığı alan önemli boyutlara ulaştı. Tek bir oyunun 100 GB’ı aşması sıradan hâle geldi. Buna yüksek çözünürlüklü görüntüler ve yedek evraklar eklendiğinde disk süratle dolar. Kullanıcı fark etmese bile sistem art planda alan idaresi yapmaya çalışırken performans kaybı yaşanabilir. Sistem diskinde en az yüzde 20 boş alan bırakmak performans açısından kıymetlidir. Ayrıyeten süreksiz belgelerin tertipli temizlenmesi açılış sürecini olumlu tesirler.

Windows güncellemeleri ve sistem evraklarının birikmesi

Windows sistemli olarak güvenlik ve özellik güncellemeleri alır. Büyük sürüm geçişlerinden sonra sistem art planda optimizasyon süreçleri yapar. Birinci birkaç açılışta olağandan daha uzun bekleme mühleti görülebilir. Bu durum ekseriyetle geçicidir. Lakin vakit içinde eski güncelleme belgeleri temizlenmezse sistem klasörleri gereksiz formda büyüyebilir. Ayrıyeten yarım kalmış ya da yanılgılı yüklenmiş güncellemeler açılış sırasında gecikmelere yol açabilir. Windows logosunda uzun müddet kalma ya da güncelleme yapılandırma ekranında bekleme üzere durumlar bu senaryoya işaret eder. Sistem belgelerinin sıhhatini denetim etmek ve disk temizleme araçlarını kullanmak bu noktada yararlı olabilir. Bilhassa büyük sürüm güncellemelerinden sonra sistem bakımı yapmak performansın korunmasına yardımcı olur.

Zararlı yazılımlar ve art plan servisleri

Her yavaş açılan bilgisayar virüs bulaşmış değildir. Lakin ziyanlı yazılımlar açılış mühletini direkt etkileyebilir. Bilhassa bilinmeyen kaynaklardan indirilen programlar art planda çalışan servisler ekleyebilir. Bu servisler her açılışta devreye girer ve sistem kaynaklarını tüketir. Bunun yanında büsbütün zararsız görünen yazılımlar da vakitle yük oluşturabilir. Otomatik güncelleme denetim araçları, yazıcı yardımcı yazılımları ve küçük sistem araçları açılışta kendini başlatacak halde ayarlanabilir. Yıllar içinde biriken bu servisler görünmez bir performans kaybı yaratır. Nizamlı antivirüs taraması yapmak ve kullanılmayan yazılımları kaldırmak açılış müddetini kısaltmada değerli rol oynar.

Donanımsal yıpranma ve ısı faktörü

Bilgisayar bileşenleri vakitle yıpranır. Mekanik sabit disklerde performans kaybı yaşanabilir. Okuma yanlışları ya da bad sector oluşumu açılış müddetini direkt tesirler. SSD’ler daha sağlam olsa da ağır kullanım sonrasında performans düşüşü görülebilir. Isı faktörü de değerlidir. Termal macun kuruduğunda işlemci daha süratli ısınır. Sistem kendini korumak için frekans düşürür. Açılış sırasında yapılan süreçler daha yavaş gerçekleşir. Bilhassa yıllardır bakım yapılmamış dizüstü bilgisayarlarda bu durum sık görülür. RAM kapasitesi de tabloya eklenmelidir. Günümüz yazılımları geçmişe kıyasla daha fazla bellek kullanır. Yetersiz RAM olduğunda sistem disk belleğe başvurur ve bu da açılış müddetini uzatır.

Küçük birikimler vakitle büyük yavaşlamaya dönüşür

Bilgisayarın yavaş açılması birçok vakit bir sabah ansızın ortaya çıkan dramatik bir arıza değildir. Süreç çoklukla fark edilmeden ilerler. Birinci başta birkaç saniyelik gecikme olur, akabinde masaüstü geç yüklenmeye başlar, bir mühlet sonra da sistem açıldıktan sonra kendine gelmesi dakikalar sürer. Kullanıcı birden fazla vakit bu değişimi günlük kullanımın doğal bir sonucu üzere görür. Meğer art planda küçük küçük biriken ayrıntılar, açılış müddetini adım adım uzatır. Bu nedenle tek bir hatalı aramak yerine vakit içinde oluşan yükü kıymetlendirmek gerekir. Bilgisayarın vakitle yavaş açılması çoklukla tek bir büyük arızadan değil, küçük birikimlerin birleşiminden kaynaklanır. Yüklenen her program, alınan her güncelleme ve depolanan her evrak sistem üzerinde iz bırakır. Bu izler denetim edilmediğinde açılış mühleti giderek uzar. Başlangıç programlarını nizamlı denetim etmek, depolamayı boş tutmak, ziyanlı yazılımları temizlemek ve gerekirse donanım yükseltmesi yapmak performansı müdafaanın en tesirli yollarıdır. Bilhassa mekanik diskten SSD’ye geçiş, eski bir bilgisayarı bile tekrar süratli hissettirebilir. Bilgisayarınız birinci aldığınız güne nazaran besbelli halde daha geç açılıyorsa, sorunun tek bir noktadan değil bu faktörlerin birleşiminden kaynaklandığını unutmamak gerekir. Açılış sürecini etkileyen her ayrıntısı gözden geçirmek birçok vakit beklenenden daha düzgün sonuç verir.