Kimi Müzikleri Dinlerken Neden Tüylerimiz Diken Diken Olur? Aslında Bu Bir Çeşit ‘Orgazm’

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bilime nazaran aslında bu ‘ürperti’ hâli bir çeşit orgazm!

Kökeni çok eskilere dayanan ve neredeyse her beşerde görülen bu durumun gelin nasıl bir açıklaması varmış bakalım.

Müzik dinlerken ansızın omurganızda hissettiğiniz bir ürperti ya da kollarınızdaki tüylerin diken diken oluşu… Bu etkileyici tecrübeye “frisson” ismi veriliyor.

Fransızca kökenli olan “frisson”, söz manasıyla “estetik titreme”yi tabir ediyor. Bu çeşit bir tecrübe, ciltte dolaşan ve memnunluk veren bir dalga olarak tanımlanıyor; bilimsel olarak ise “ten orgazmı” olarak isimlendiriliyor. Âlâ lakin bu türlü bir şey nasıl mümkün olabilir?

Frisson, çoklukla müzikle tetikleniyor. Fakat bazen bir sanat yapıtı karşısında yahut apansız gerçekleşen fizikî temaslar da bu his ortaya çıkabiliyor. Araştırmalar, insanların üçte ikisinin bu tıp bir tecrübe yaşadığını gösteriyor.

Frisson, müzikal pasajlarda beklenmedik harmoniler, sesin ansızın yükselip alçalması ya da solistin müziğe girmesi üzere durumlarla ortaya çıkar.

Bu durum, dinleyicinin beklentisinin ötesinde ansızın, beklemediği tonda bir güzellikle müsabakasından kaynaklanıyor. Pekala evrim buna ne diyor?

Frisson, aslında bize kalan evrimsel bir mirastır. Atalarımızın bedeni, ani hava değişimlerine karşı tüylerini kabartarak reaksiyon verirken bu sistem hâlâ insanlarda varlığını sürdürüyor. Evrimsel süreçte bedenimizdeki tüyleri kaybetmiş olsak da bu sistemin hâlâ çalışıyor olması frissonu tetikleyebilir.

Bilim insanları, frisson fenomenini anlamak için yıllardır çalışmalar yapıyor.

Doğu Washington Üniversitesinde Toplumsal Psikoloji Profesörü Dr. Amani El-Alayli’nin gerçekleştirdiği laboratuvar çalışmasında, frisson tecrübesinin bilişsel dalışla ilişkilendirilebileceği hipotezi test etti. Bu hipoteze nazaran, bir müzik modülüne bilişsel olarak dalmak, frisson tecrübesinin yaşanma mümkünlüğünü artırıyor. Bu durum, kişinin şahsî özelliklerine bağlı olarak değişiyor.

Yapılan deneyde, farklı kişilik özelliklerine sahip iştirakçilere makul müzik kesimleri dinletilmiş ve frisson tecrübesini yaşadıkları anlarda bir düğmeye basmaları istenmiştir. Bu müzik modülleri ortasında J. S. Bach’ın St. John’s Passion, Chopin’in Piyano Konçertosu, Air Supply’ın Making Love Out of Nothing At All, Vangelis’in Mythodea ve Hans Zimmer’ın Oogway Ascends üzere eserler var.

Sonucunda “Deneyime Açıklık” kategorisinde yüksek puan alan bireylerin daha sık ve ağır frisson yaşadığı görüldü.

Bu şahısların ortak özellikleri ortasında güçlü bir hayal gücü, doğallık ve hoşluk takdiri, yeni tecrübelere açıklık ve derin hislerini söz etme yeteneği var. “Deneyime Açıklık” ile frisson ortasında güçlü bir alaka bulunmuş ve bu bağın müziğin derin duygusal tesirlerine dayandığı belirlenmiştir. Lakin, frisson tecrübesinin oluşabilmesi için bilişsel bileşenlerin duygusal bileşenlerden daha değerli olduğu sonucuna varılmıştır.

İlginizi çekebilecek öteki içeriklerimiz: