GHz Aslında Nedir? Bilgisayardaki Karşılığı Tam Olarak Ne?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bilgisayar yahut telefon özelliklerine bakarken en sık karşılaşılan tabirlerden biri “GHz” oluyor. İşlemcinin suratını anlatan bu bedel kimi vakit kullanıcıların başını karıştırabiliyor. “4.2 GHz işlemci süratli mıdır?”, “Daha yüksek GHz her vakit daha mı düzgündür?”, “Çekirdek sayısıyla nasıl bir ilgisi var?” üzere sorular sıkça gündeme geliyor. Ghz kıymeti kulağa kolay bir ölçü ünitesi üzere gelse de çağdaş bilgisayar performansını anlamak için kıymetli bir kavram.

İçerikten Görseller

×

+ −

‹ ›

GHz terimi aslında “gigahertz” sözünün kısaltması. Bu ölçü ünitesi, işlemcinin saniyede kaç milyar süreç döngüsü gerçekleştirebildiğini gösteriyor. İşlemcinin çalışma ritmini temsil eden bu sayı yükseldikçe aygıtın reaksiyon verme suratı artıyor. Lakin teknolojinin gelişmesiyle GHz kıymetinin tek başına performansı belirlemediği de netleşti. Zira çağdaş işlemciler sadece suratlarına nazaran değil birebir vakitte mimari yapıları, çekirdek sayıları ve güç verimlilikleriyle de kıymetlendirilir hâle geldi.

İçerikten Görseller

×

+ −

‹ ›

Yine de GHz, kullanıcıların aygıtın suratını genel bir çerçevede anlayabilmesi için kıymetli bir gösterge olmayı sürdürüyor.

Bu nedenle bu kavramın ne söz ettiğini, bilgisayarlarda nasıl bir karşılığı olduğunu ve hangi durumlarda sınırlayıcı ya da destekleyici bir rol oynadığını görmek yararlı.

GHz tam olarak neyi söz ediyor?

Hertz (Hz), elektronik devrelerde bir sinyalin saniyede kaç kere tekrarlandığını anlatan temel ünitedir. Gigahertz ise bunun milyar katı manasına gelir. Bir işlemcinin 3 GHz suratında çalıştığını söylemek, aslında o işlemcinin saniyede 3 milyar döngü gerçekleştirdiğini belirtmek demektir. İşlemci bu döngüler sırasında komutları işler, hesaplamalar yapar, bilgileri transfer eder ve bilgisayarın çalışmasını sağlayan küçük adımları atar.

Bu döngüler bilgisayarın komutları çözme suratını belirlediği için GHz bedeli bir tıp “ritim” üzere düşünülebilir. Ritim ne kadar süratliyse işlemci tıpkı müddette daha fazla iş yapabilir. Bu nedenle uzun yıllar boyunca GHz pahası, performansın en büyük göstergesi olarak kabul edildi. Lakin vakit içinde teknolojik gelişmeler bu yaklaşımın kâfi olmadığını gösterdi.

İşlemci mimarisi ve GHz ilişkisi

Eskiden birebir periyot içinde piyasaya çıkan işlemciler ortasında karşılaştırma yapılırken GHz bedeli birçok vakit direkt karşılaştırma aracı olarak kullanılıyordu. Lakin günümüzde işlemci mimarileri farklılaştı ve birebir GHz kıymetine sahip iki işlemcinin performansı birbirinden çok farklı olabilir hâle geldi.

Bunun nedeni işlemcinin mimarisinin, yani komutları nasıl işlediğinin ve çekirdeklerin nasıl organize edildiğinin büyük kıymet taşıması. Yeni jenerasyon işlemciler daha düşük GHz kıymetlerinde bile eski modellere nazaran çok daha yüksek performans sunabiliyor. Zira transistör sayısı arttı, süreç yolları düzgünleşti, güç verimliliği yükseldi ve paralel süreç gücü genişledi.

Bu nedenle GHz, hâlâ suratın bir göstergesi olsa da tek başına işlemcinin gerçek performansını anlatmıyor. Birebir kıymete sahip iki işlemcinin karşılaştırılması mimari farklar nedeniyle büsbütün farklı sonuçlar doğurabiliyor.

Çekirdek sayısı ve GHz: İkisi nasıl birlikte çalışıyor?

Bilgisayarlarda çekirdek sayısı artık en besbelli performans ögelerinden biri. Bir çekirdek, işlemcinin kendi başına bağımsız formda misyon yürüten bir alt ünitesi üzere düşünülebilir. Çağdaş işlemciler tek bir çekirdeğe değil, birden fazla çekirdeğe sahip olduğundan birebir anda daha çok iş yapabiliyor.

GHz kıymeti çekirdeğin suratını gösterirken çekirdek sayısı birebir anda kaç işin yürütülebileceğini tabir ediyor. Yani tek çekirdekli bir işlemcinin 4 GHz olması ile dört çekirdekli bir işlemcinin 2.5 GHz olması ortasında bariz bir performans farkı olabilir. Günün sonunda hangi işlemcinin daha uygun çalışacağı misyon cinsine bağlı olarak değişiyor.

Basit vazifelerde tek çekirdek performansı daha baskın olurken görüntü düzenleme üzere çoklu iş yükü gerektiren alanlarda çok çekirdekli işlemciler öne çıkıyor. Bu durum GHz’in tek başına belirleyici olmamasının en temel nedenlerinden biri.

Turbo Frekans Ve Dinamik Sürat Yönetimi

Modern işlemcilerde bir başka kıymetli kavram turbo frekans. Birçok işlemci muhakkak durumlarda suratını süreksiz olarak artırabiliyor. Örneğin bir işlemci 3.0 GHz temel frekansa sahip olsa bile kısa vadeli ağır süreçlerde 4.2 GHz’e kadar çıkabiliyor. Bu durum, işlemcinin gereksinim duyduğu anlarda ekstra performans sunabilmesini sağlıyor.

Turbo frekansın devreye girmesi işlemcinin sıcaklık durumuna ve güç tüketimine bağlı. Şayet işlemci ülkü ısı düzeyinde çalışıyorsa turbo suratlarını daha uzun müddet koruyabiliyor. Lakin yüksek ısı ya da güç sınırlamaları turbo performansını azaltabiliyor. Bu nedenle soğutma sistemleri, işlemcinin GHz düzeylerinin ne kadar verimli kullanılacağını etkiliyor.

Bu sistem bir bakıma işlemcinin kendini adapte etme davranışı. Kullanıcı fark etmese bile işlemci saniyeler içinde suratını artırıp azaltıyor. Bu formda hem performans dengeleniyor hem de güç israfı önlenmiş oluyor.